|
Meme
kanserinde Tanı ve Tedavi
Diagnosis and
Treatment in Breast Cancer
İsa Arslan
Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Fen
Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü,
Çanakkale
Anahtar kelimeler: Kanser,meme
kanseri, meme kanerinde tanı, meme
kanserinde tedavi
Özet
Meme kanseri,dünyanın pek çok
ülkesi ve ülkemizde kadınların
kanserleri içinde en sık görülen ve
kansere bağlı ölümlerde ilk sırada
yer alan bir neoplazmdır.Erkeklerde
görülen meme kanseri ise tüm
olguların %1'den daha azını oluştur.
Kanser ne kadar erken belirlenirse,
vücutta diğer organ veya dokulara
yayılmadan önce tedavi edilebilme
şansı da o kadar yüksektir.
Meme kanseri tanısı hekim
muayenesinden sonra, ele gelen
kitlelerde görüntüleme
yöntemlerinden mammografi ve
ultrasonografi ile tesbit
edildikten sonra iğne biopsisi ile
kesin teşhis konur.
Absract
Breast cancer is the most frequent
neoplasm which hes been seen in
women both in our country and in the
world.It's the first form at death
which depends an cancer.This form is
seen in men less than 1% of all.
Cancer awared early , one hes more
chance to cure it with out it's
spreadying in to other organs and
tissues.
After
the checking it up, it's attached
with the televising processess as
ultrasonography and mammography then
diagnosis definitely by injection
biopsy.
Keyword:
Cancer,breast cancer, breast cancer
diagnosis,breast cancer treatment
Giriş
Kanserin Tanımı
Hücrelerin kontrolsüz olarak
bölünmesi ve ihtiyacın ötesinde
çoğalması sonucu kitle oluşur. Bu
kitle tümördür. Tümörler balign yada
malign olabilirler. Balign tümörler
iyi huyludurlar, malign tümörler
ise kanserlerdir. Bir tümörün balıgn
yada malign olduğu patolojik
tetkikler sonucu anlaşılır.
Balıgn tümörler kanser değildir.
Cerrahi olarak alınabilirler ve
tekrar ortaya çıkmazlar. En önemlisi
balıgn tümör hücreleri diğer
dokuları istila etmez ve vücudun
başka yerlerine doğru yayılmazlar.
Yani balıgn tümörler yaşamı tehdit
etmezler.
Malign tümörler kanserdirler. Kanser
hücreleri de kontrol dışı büyür ve
bölünürler.Ancak balıgn tümörlerden
çok daha hızlı çoğalıp büyürler.
Yakındaki doku ve organlarıda istila
edip harap ederler. .(6.).
Meme Kanseri Nedenleri
Meme kanserinin ve diğer kanserlerin
oluş nedeni henüz bilinmiyor. Ancak
bazı risk faktörlerinden
sözedilebilir. Bunların bir kısmı
hasta tarafından kontrol edilemez
veya değiştirilemez. Ancak ikinci
bir grup var ki, bu riskler
azaltılabilir.
1-Kontrol Edilemeyen Risk Faktörleri
Yaş: Yaş ilerledikçe meme
kanseri riski artmaktadır.
Hastaların çoğunluğu 50 yaş
üzerindedir
Diğer Memede de Kanser Varsa:
Bir memesinde kanser gelişen kişinin
öbür memesinde de kanser çıkma riski
diğer kadınlardan yüksektir.
Aile Öyküsü:Yakın akrabalarda
(anne, teyzeler ve kardeşler) kanser
öyküsü (gelişimi) olduğunda risk
yüksektir. Meme kanserlerinin % 5-10
kadarının genetik olduğu ispat
edilmiştir. Hatta bazı ailelerde
daha sık görüldüğü, belli genlerde
bozukluğun (BRCA1 ve BRCA2 genleri)
buna neden olduğu bilinmektedir.
Erken Menarş ve Geç Menapoz: İlk
adet yaşı 12'den küçük, menapoz yaşı
50'den büyükse, hiç doğum yapmamış
kadınlar ve 30 yaşın üstünde doğum
yapılmışsa meme kanseri riski daha
yüksektir.
Menapoz Sonrası Hormon Tedavisi:
Bazı çalışmalarda, menapoz sonrası
10 yıldan fazla hormon tedavisi
gören kişilerde meme kanseri
riskinin arttığı iddia edilmektedir
2-Kontrol Edilebilir Risk Faktörleri
Alkol Kullanımı: Aşırı alkol
kullanımı meme kanseri riskini
arttırmaktadır.
Beslenme Biçimi ve Şişmanlık:
Aşırı kilolu olmak ile meme kanseri
arasında bir ilişki olduğı iddia
edilmektedir. Benzer şekilde,
doymamış yağ asitlerinden zengin
gıdalar (özellikle hayvansal yağlar)
riski arttırırken, balık eti
azaltmaktadır.(6)
Meme Kanseri Tipleri
Birkaç çeşit meme kanseri vardır. En
sık görüleni süt kanallarından çıkar
ve duktal kanser denir. Diğer bir
tip ise süt üreten keseciklerden
gelişir ve lobüler kanserdir.
Kanser hücreleri meme dokusu dışına
çıktıysa, öncelikle koltuk altı lenf
ganglionlarını tutar. Bu bölgeye
ulaşmışsa, bunun anlamı, kanser
hücreleri vücudun diğer bölgelerine
de örneğin kemiklere, akciğere veya
karaciğere ulaşmış
olabilirler.(1.3.)
Erken Teşhis
1-
20 yaş sonrası her kadın ayda bir
kendi kendine meme muayenesi
yapmalıdır.
2-
20-35 yaş arası 3 yılda bir doktor
muayenesinden geçmelidir. -35
yaşında ilk mammografi çekilmelidir.
4- 35-50 yaş arası her yıl
doktor muayenesi ve 2 yılda bir
rutin mammografi (doktor gerekli
gördüğünde her yıl mammografi)
yapılamlıdır.
5- 50 yaş üzerinde her yıl
doktor muayenesi ve mammografi
mutlaka yapılmalıdır (1.3.5.6.7).
Meme kanserinde tanı yöntemleri
1-Anamnez
ve sistemik fizik muayene
2-Rutin kan ve idrar testleri
3-Muayeneyi takiben ilk planda
mammografi ve ultrasonografi
istenir.
Tanısal Mammografi: Bir yakınma
yok iken çekilen mammografi baz
mammografidir.
Bilateral mammografi (mikrokalsifikasyonlar
,çevreye spiküler uzanım gösteren
kitle lezyonları, duktuslarda
torsiyonlar ,meme cildinde
kalınlaşma ve satellit lezyonlar
gibi bulgular maliynite
lehinedir,'ancak yalancı pozitiflik
ve yalancı negatiflik oranları
yüksektir ,tek başına pozitif
prediktif
değeri %29 civarındadır,'multifokal
lezyonlar ve bilateral meme kanseri
varlığında ,palpe edilemeyen
kitleleri görmekte yararlıdır).
Ultrasonografi: Kitlenin içinin
sıvı ile dolu (kistik) olup
olmadığını anlamaya yarar.
Galaktografi: Meme başından
içeri ilaç verip süt kanallarının
filminin çekilmesidir
4-Memede palpe edilen kitleden
patolojik inceleme yapılması
esastır.Eğer kitlenin palpasyonu
güçse,
stereotaktik (mammografi veya
ultrasonografi rehberliğinde
)biyopsi yararlıdır.İnce iğne
aspirasyonu ,seçkin bir tanı
yöntemidir,yalancı negatiflik oranı
%0-4 arasındadır.İnsizyonel veya
eksizyonel biyopsi bazı durumlarda
kullanılır.Biyopsi örneklerinde
ayrıca ,östrojen ve progesteron
reseptör tayini(immünohistokimyasal
inceleme )yapılır
5-Evreleme
için ,akciğer grafisi ,abdominal
uultrasonografi veya bilgisayarlı
tomografi,kemik sintigafisi ve
gerekirse ileri tetkikler yapılır.
6-Tümör belirleyicilerin (CA 15-3
ve CEA -karsinoembriyonikantijen
)düşük spesifite ve sensiviteye
sahiptir,' bu nadenle rutin
kullanımda ,bazı hastalarda
tedavinin izlenmesi dışında yeri
yoktur.(2.3.)
Meme kanserinde tedavi yöntemleri
Meme kanseri tedavileri lokal ve
sistemik olarak iki büyük guruba
ayrılır.
1-
Lokal tedavi, bir bölgedeki
tümör hücrelerini ortadan kaldırmak,
tahrip etmektir. Cerrahi ve
radyoterapi lokal tedavidir.
2-Sistemik
tedavi, vücudun her yerindeki
tümör hücrelerini tahrip etmek ve
yok etmek için yapılan
tedavidir.Kemoterapi ve
hormonoterapi sistemik tedavilerdir.
Genel olarak bu yöntemler kombine
edilerek aynı anda veya ardışık
biçimde uygulanır.(1.3.)
Cerrahi Tedavi
Cerrahi müdahale kanserin
ölümcül olup olmadığının
belirlenmesi, kanserli bir kitlenin
vücuttan alınması veya kötü huylu
(ölümcül) hücrelerin vücudun diğer
taraflarına yayılıp yayılmadığmın
öğrenilmesi için yapılabilir.
Meme kanserinde en sık uygulanan
cerrahi tedavidir. Değişik cerrahi
yöntemler vardır. Tüm memeyi almak
mastektomi şeklinde tanımlanırken,
sadece tümörlü kısmın çıkarılması,
meme koruyucu ameliyatlardır.
Lumpektomi ve segmental mastektomi,
meme koruyucu ameliyat şekilleridir.
Meme koruyucu girişimlerden sonra
geriye kalan meme dokusuna mutlaka
radyoterapi yapmak gerekir. Tüm
dünyada meme koruyucu ameliyatlara
doğru bir eğilim vardır. Hemen hemen
tüm olgularda koltuk altı dokularıda
çıkarılarak, tümör hücrelerinin
lenfatik yayılım yapıp yapmadığına
bakılır.
Eğer kanser çok fazla yayılmışsa
cerrahi müdahale tedavide etkisiz
kalır.(3)
Radyoterapi
Yüksek enerji veren radyasyon kanser
hücrelerini öldürmede kullanılır.
Radyoterapi kanserli hastaların
yarısında ya tedavinin bir
parçasıdır, ya da tek. tedavi
biçimidir. Bu türden bir tedavi
şekli yalnızca radyasyon alabilecek
alanlarda ortaya çıkan kanser
hücreleri için etkilidir.
Radyasyon, cerrahi müdahaleden önce
kanserli bir tümörün küçültülmesi
için, cerrahi müdahaleden sonra
geriye kalan kanser hücrelerinin
büyümesinin durdurulması veya
anti-kanser ilaçlan ile ölümcül bir
durumda olan bir tümörün ortadan
kaldırılması için kullanılabilir.
Radyoterapi mutlaka kullanılır.
Çünkü tümörleri küçülterek neden
oldukları basınç ve ağrıyı azaltır
veya kanamayı durdurabilir.(2.3.)
Kemoterapi
Eğer cerrahi müdahale veya radyasyon
ile dokuların tedavisi mümkün
değilse, kemoterapi denilen bir
yaklaşımı kullanarak antikanser
ilaçlarının kullanıldığı bir tedavi
uygun olabilir.
Kanserin tedavi edilemez olduğu
diğer durumlarda, kemoterapi
şikayetleri ortadan kaldırabilir ve
hastanın yaşam düzeyini
iyileştirebilir.
Kemoterapi meme
kanserinde genellikle ilaçların
kombinasyonu şeklinde kullanılır.
İlaçlar ağızdan veya enjeksiyon
şeklinde verilebilir. Her iki
biçimde de kemoterapi sistemik
tedavidir çünkü, ilaçlar kan
dolaşımına girerek tüm vücuda
yayılırlar.
Antikanser ilaçları normal doku
hücrelerini de etkileyebilir. En
fazla etkilenebilecek olan normal
hücreler hızla bölünebilen
hücrelerdir (örneğin kemik iliği,
gastrointestinal yollar, üreme
sistemi ve saç foliküllerindeki
(bezciklerindeki) hücreler). Bu
hücreler genellikle tedaviden kısa
bir süre sonra yenilenirler.(2)
Hormon Tedavisi
Kanser hücreleri büyümek için bazı
hormonlara ihtiyaç duyabilirler ve
bu hormonlar kanserli hücrelerden
uzak tutulabilir. Vücuttaki
hormonların yapısını veya işleyişini
bozan ilaçlar yardımıyla veya
cerrahi olarak yumurtalıkların
çıkarılması şeklinde uygulanabilir.
Kemoterapi gibi, hormonoterapi de
sistemik bir tedavidir ve tüm
vücuttaki hücreleri etkiler. (2)
Tartışma ve Sonuç
Kanserler arasında
tedavisi en başarılı olan meme
kanseridir.Bu başarıda en önemli
faktör, hastalığın erken teşhis
edilebilir oluşudur.Erken teşhis,
tedavi seçeneklerinin sayısını,
tedavinin başarıya ulaşma ve hayatta
kalma şansını önemli oranda
artırır.Ülkemizdeki vakaların % 90
'ı ve daha fazlası, tesadüfen
memesinde kitle farkederek hekime
müracat ettikleri gerçeği göz önüne
alınacak olursa, kadınların meme
kanseri konusunda eğitilmesi, kendi
kendine muayene yönteminin
öğretilmesi, erken teşhis edildiği
takdirde tam tedavi edilebilen bir
hastalık olduğunun bilinmesi
gerekir.
Kaynakça
1-
Çırpan Sultan Kanser ve Meme Kanseri
Ç.O.M.Ü.FenEdebiyat Fak.Biyoloji
Bölümü 2002
2-Kurtman
Cengiz sf:60-80 Radyasyon Onkolojisi
Ankara Üni.Tıp Fak.yayınları 2000
3-Çay,Filiz sf: 167-171Tıbbi
Onkoloji Ankara Üni.Tıp
Fak.yayınları 1997
4-www.ailehekimi.com/pedu/
5-www.isnet.net.trsaglik/bolumler/tibbionkoloji
6-www.kadinlar.com/genel_saglik
7-www.memekanseri.com
|
